على زمانى قمشه اى
394
هيئت ونجوم اسلامى ( فارسي )
بنابراين در روز أول دى ماه آغاز صبح كاذب در أفق قم برابر يك ساعت و 24 دقيقه قبل از طلوع آفتاب است ، وبا توجه به اين كه صبح صادق 3 درجه برابر 12 دقيقه بعد از صبح كاذب مىباشد مدت بين الطلوعين در روز ياد شده از آغاز صبح صادق برابر يك ساعت و 12 دقيقه است . شايان ذكر است بين الطلوعين از راه فرمولهاى ديگر وهمچنين از طريق زيج وجدولهاى نجومى به دست مىآيد . پژوهشى تجربى : آنچه از طريق ضابطه وفرمول به دست آمد در أكثر أوقات سال با دستآوردهاى تجربى همخوان وهماهنگ است . توضيح اين كه مثلا در شهر قم وشهرهاى هم عرض آن ، صبح صادق از أوايل پائيز از يك ساعت وچهار دقيقه - 16 درجه به تدريج افزايش مىيابد ودر أول دى به يك ساعت و 12 دقيقه ( 18 درجه ) مىرسد ، سپس رو به كاهش مىگذارد وتا أوايل فروردين به يك ساعت و 4 دقيقه مىرسد آنگاه تدريجا بر طول بين الطلوعين افزوده مىشود ودر أوايل تير ( رأس السرطان ) به 5 / 20 تا 21 درجه برابر يك ساعت و 22 تا 24 دقيقه مىرسد ، سرانجام رو به كاهش مىگذارد وتا أوايل پائيز باز به 16 درجه مىرسد ، در همهء مراحل ياد شده صبح كاذب 12 دقيقه قبل از صبح صادق طلوع مىنمايد كه در اين هنگام مىتوان احتياطا براي روزه امساك كرده وهمچنين اذان گفت ( البتة به مبناى جواز تقديم اذان جهت آمادهسازى مسلمانان براي نماز صبح ) .